Waarom zijn de douane en invoerrechten in Brazilië zo belangrijk?

Auteur: Quirinus Deij

Brazilië staat bekend als een markt met enorme zakelijke kansen, maar ook als een van de landen waar importprocedures relatief complex zijn. Ondernemers krijgen te maken met verschillende soorten invoerrechten, belastingen, productregistraties en douaneformaliteiten.

Een verkeerde HS-code, een ontbrekend certificaat of een fout in de douanedocumentatie kan leiden tot:

• vertraging aan de grens;
• extra opslagkosten;
• naheffingen;
• boetes;
• inbeslagname van goederen;
• afwijzing van de zending.

Daarom is kennis van de Braziliaanse douane essentieel voor iedereen die goederen naar Brazilië exporteert.

In deze complete gids lees je onder andere:

• hoe de Braziliaanse douane werkt;
• welke invoerrechten gelden;
• welke belastingen je kunt verwachten;
• welke documenten verplicht zijn;
• hoe je importkosten berekent;
• hoe je vertraging voorkomt;
• welke rol HollandBrazil kan spelen.

Hoe werkt de Braziliaanse douane?

De Braziliaanse douane wordt beheerd door de Receita Federal do Brasil (RFB). Deze instantie controleert vrijwel alle goederen die het land binnenkomen.

Bij iedere invoer beoordeelt de douane onder andere:

• de juiste productclassificatie;
• de douanewaarde;
• de oorsprong van de goederen;
• benodigde certificaten;
• vergunningen;
• sanitaire eisen;
• veiligheidseisen;
• betaalde invoerrechten.

De douane werkt grotendeels digitaal via het Siscomex-systeem, waarin importeurs en douane-expediteurs alle gegevens registreren. De Braziliaanse overheid beschrijft Siscomex als het centrale systeem voor buitenlandse handel en douaneafhandeling. (Bron: Secretaria de Comércio Exterior – Siscomex)

Waarom zijn invoerrechten in Brazilië relatief hoog?

Brazilië beschermt al jarenlang zijn binnenlandse industrie met invoerheffingen.

Daardoor zijn de invoerrechten voor sommige producten aanzienlijk hoger dan binnen de Europese Unie.

Naast bescherming van de eigen markt spelen ook fiscale inkomsten een belangrijke rol.

Dat betekent echter niet dat alle producten zwaar worden belast. Voor machines, duurzame technologie, medische apparatuur of producten die lokaal nauwelijks verkrijgbaar zijn, kunnen gunstigere tarieven gelden.

De actuele invoertarieven zijn afhankelijk van:

• productcategorie;
• NCM-code;
• land van oorsprong;
• handelsverdragen;
• eventuele uitzonderingen.

Volgens de WTO Tariff Profiles behoort Brazilië tot de landen met gemiddeld hogere importtarieven dan veel ontwikkelde economieën. Dit verschilt echter sterk per productgroep.

Welke belastingen betaal je bij invoer in Brazilië?

Veel ondernemers denken uitsluitend aan invoerrechten. In werkelijkheid bestaat een Braziliaanse import vaak uit meerdere belastingen.

De meest voorkomende zijn:

II (Imposto de Importação)

Dit is het klassieke invoerrecht dat wordt berekend op basis van de douanewaarde.

IPI (Imposto sobre Produtos Industrializados)

Een belasting op industriële producten.

De hoogte verschilt sterk per productcategorie.

PIS-Importação

Een federale bijdrage die wordt geheven over ingevoerde goederen.

COFINS-Importação

Een aanvullende federale belasting die vrijwel altijd samen met PIS wordt berekend.

ICMS

De Braziliaanse btw-equivalent.

Belangrijk verschil met Nederland:

ICMS verschilt per Braziliaanse deelstaat.

Daardoor kunnen dezelfde goederen in São Paulo anders worden belast dan bijvoorbeeld in Paraná of Bahia.

De Braziliaanse belastingdienst publiceert hiervoor uitgebreide richtlijnen en tarieven.

Welke documenten zijn verplicht?

Een correcte documentatie voorkomt veel problemen.

Vaak zijn nodig:

• Commercial Invoice;
• Packing List;
• Bill of Lading of Air Waybill;
• Certificate of Origin (indien van toepassing);
• importvergunning;
• productcertificaten;
• sanitaire documenten;
• verzekeringsdocumenten.

Afhankelijk van het product kunnen aanvullende documenten verplicht zijn.

Voor medische producten, voedsel, cosmetica en chemicaliën gelden vaak strengere eisen.

Wat zijn HS-codes en NCM-codes?

Een van de meest gemaakte fouten is het verkeerd classificeren van producten.

Internationaal wordt gewerkt met de HS-code (Harmonized System).

Brazilië gebruikt daarnaast de uitgebreidere NCM-code (Nomenclatura Comum do Mercosul).

De eerste zes cijfers zijn wereldwijd gelijk.

Mercosur voegt extra cijfers toe om producten nauwkeuriger te classificeren.

Een verkeerde NCM-code kan leiden tot:

• onjuiste invoerrechten;
• vertraging;
• naheffingen;
• boetes;
• extra controles.

Controleer daarom altijd vooraf welke NCM-code van toepassing is.

Hoe worden invoerrechten berekend?

De douane kijkt niet alleen naar de aankoopprijs.

Meestal wordt uitgegaan van de CIF-waarde:

• aankoopprijs;
• transportkosten;
• verzekeringskosten.

Op basis hiervan worden vervolgens de verschillende belastingen berekend.

Daardoor vallen de uiteindelijke importkosten vaak hoger uit dan veel ondernemers vooraf verwachten.

Veelgemaakte fouten bij import naar Brazilië

In de praktijk zien specialisten regelmatig dezelfde problemen terug.

De grootste fouten zijn:

• verkeerde NCM-code;
• onvolledige facturen;
• ontbrekende certificaten;
• verkeerde Incoterms;
• onderschatting van invoerbelastingen;
• onvoldoende voorbereiding;
• geen lokale douanespecialist;
• onjuiste productomschrijving.

Deze fouten kunnen eenvoudig voorkomen worden met een goede voorbereiding en begeleiding.

Het complete stappenplan voor invoeren in Brazilië

Een succesvolle export naar Brazilië begint ruim voordat de goederen de haven of luchthaven bereiken. Door onderstaande stappen te volgen, verklein je de kans op vertragingen, extra kosten en douaneproblemen.

1. Controleer of het product ingevoerd mag worden

Niet alle producten mogen zonder meer Brazilië binnenkomen.

Voor sommige goederen gelden:

• importvergunningen;
• productregistraties;
• certificeringen;
• gezondheidsverklaringen;
• veiligheidsnormen.

Dit geldt bijvoorbeeld voor:

• voedingsmiddelen;
• medische hulpmiddelen;
• geneesmiddelen;
• cosmetica;
• landbouwproducten;
• chemische stoffen;
• elektronica.

Controleer daarom altijd vooraf of aanvullende eisen van toepassing zijn.

2. Bepaal de juiste NCM-code

Vrijwel iedere douaneaangifte begint met de juiste productclassificatie.

Brazilië gebruikt hiervoor de NCM-code (Nomenclatura Comum do Mercosul).

Deze code bepaalt onder andere:

• het invoerrecht;
• toepasselijke belastingen;
• vergunningseisen;
• eventuele vrijstellingen;
• statistische registratie.

Een verkeerde classificatie kan leiden tot:

• hogere invoerrechten;
• vertraging;
• naheffingen;
• boetes;
• aanvullende inspecties.

Controleer de code daarom altijd zorgvuldig voordat de goederen worden verzonden.

3. Bereken alle importkosten

Veel ondernemers kijken uitsluitend naar het invoerrecht.

In werkelijkheid bestaat de totale importprijs vaak uit meerdere onderdelen.

Houd rekening met:

• aankoopprijs;
• transportkosten;
• verzekering;
• invoerrechten (II);
• IPI;
• PIS-Importação;
• COFINS-Importação;
• ICMS;
• inklaringskosten;
• opslagkosten;
• expediteurskosten.

Een volledige kostprijsberekening voorkomt verrassingen achteraf.

4. Kies de juiste Incoterm

De gekozen Incoterm® bepaalt wie verantwoordelijk is voor transport, verzekering, risico en douaneformaliteiten.

Veelgebruikte Incoterms zijn:

EXW (Ex Works)

De koper regelt vrijwel alles.

Geschikt voor ervaren importeurs.

FOB (Free On Board)

De verkoper verzorgt het transport tot aan de haven.

Vanaf daar ligt het risico bij de koper.

CIF (Cost, Insurance & Freight)

De verkoper regelt:

• zeevracht;
• verzekering;
• transport naar de Braziliaanse haven.

De importformaliteiten blijven meestal voor rekening van de koper.

DAP (Delivered At Place)

De goederen worden geleverd op de afgesproken locatie.

De invoerrechten blijven doorgaans voor rekening van de importeur.

Een verkeerde Incoterm kan onverwachte kosten veroorzaken. Maak hierover vooraf duidelijke afspraken met je handelspartner.

5. Verzamel alle benodigde documenten

Een complete documentenset voorkomt vertraging aan de grens.

Meestal zijn nodig:

• Commercial Invoice;
• Packing List;
• Bill of Lading of Air Waybill;
• Certificate of Origin (indien van toepassing);
• verzekeringsdocumenten;
• importvergunning;
• productcertificaten;
• eventuele inspectierapporten.

Controleer altijd of de gegevens op alle documenten exact overeenkomen.

6. Laat de invoeraangifte verzorgen

Vrijwel alle import verloopt via Siscomex, het elektronische systeem voor buitenlandse handel.

De aangifte bevat onder andere:

• importeur;
• exporteur;
• productomschrijving;
• NCM-code;
• douanewaarde;
• oorsprong;
• transportinformatie;
• belastingen.

In de praktijk schakelen veel bedrijven hiervoor een ervaren Braziliaanse douane-expediteur in.

7. Douanecontrole

Na de aangifte kan de douane besluiten de goederen te controleren.

De controle kan bestaan uit:

• documentcontrole;
• fysieke inspectie;
• aanvullende informatie;
• laboratoriumonderzoek (bij specifieke producten).

Wanneer alle documenten correct zijn ingevuld, verloopt deze stap doorgaans aanzienlijk sneller.

8. Vrijgave van de goederen

Na goedkeuring door de douane worden de goederen vrijgegeven en kunnen ze worden vervoerd naar de eindbestemming.

Hoe worden invoerrechten berekend?

Er bestaat geen vast percentage voor alle producten.

Het uiteindelijke invoerrecht hangt af van onder andere:

• de NCM-code;
• de douanewaarde;
• het land van oorsprong;
• handelsverdragen;
• eventuele vrijstellingen.

Daarbovenop komen meestal nog andere belastingen, zoals IPI, PIS, COFINS en ICMS.

De Braziliaanse overheid publiceert actuele invoertarieven en regelgeving via de Receita Federal en Siscomex.

Welke instanties spelen een rol bij import?

Afhankelijk van het product krijg je mogelijk te maken met verschillende overheidsinstanties.

Receita Federal do Brasil (RFB)

Verantwoordelijk voor:

• douane;
• invoerrechten;
• belastingheffing;
• douanecontroles.

Siscomex

Het digitale systeem waarin vrijwel alle import- en exporttransacties worden geregistreerd.

ANVISA

Verantwoordelijk voor onder andere:

• geneesmiddelen;
• medische hulpmiddelen;
• cosmetica;
• voedingssupplementen;
• gezondheidsproducten.

Voor deze producten is vaak voorafgaande registratie of goedkeuring vereist.

MAPA

Het Ministério da Agricultura e Pecuária houdt toezicht op onder meer:

• landbouwproducten;
• vlees;
• zuivel;
• planten;
• zaden;
• diervoeding.

INMETRO

Deze instantie controleert of bepaalde producten voldoen aan Braziliaanse veiligheids- en kwaliteitsnormen.

Dit geldt bijvoorbeeld voor:

• elektronica;
• speelgoed;
• huishoudelijke apparaten;
• industriële producten.

Veelvoorkomende oorzaken van vertraging

In de praktijk ontstaan vertragingen vaak door:

• een verkeerde NCM-code;
• ontbrekende certificaten;
• onjuiste productomschrijving;
• verschillen tussen factuur en paklijst;
• ontbrekende vergunningen;
• foutieve douanewaarde;
• ontbrekende etikettering in het Portugees;
• extra inspecties.

Een goede voorbereiding bespaart vaak dagen of zelfs weken.

Checklist: Douane en invoerrechten Brazilië

Gebruik deze checklist voordat je goederen verzendt.

• □ Product mag worden ingevoerd.
• □ Juiste NCM-code vastgesteld.
• □ Invoerrechten berekend.
• □ Belastingen in kaart gebracht.
• □ Incoterms afgesproken.
• □ Commercial Invoice gecontroleerd.
• □ Packing List gecontroleerd.
• □ Bill of Lading/AWB aanwezig.
• □ Certificaten geregeld.
• □ Eventuele vergunningen verkregen.
• □ Lokale douane-expediteur ingeschakeld.
• □ Importkosten volledig doorgerekend.

Wie deze checklist volgt, voorkomt veel voorkomende fouten en onverwachte kosten.

Praktische tips voor Nederlandse ondernemers

Bij export naar Brazilië is een goede voorbereiding essentieel. Deze aandachtspunten helpen om het proces soepeler te laten verlopen:

• Vraag offertes altijd inclusief alle invoerkosten op.
• Controleer vooraf of productregistratie verplicht is.
• Werk met een ervaren Braziliaanse douane-expediteur.
• Gebruik een correcte productomschrijving op alle documenten.
• Houd rekening met langere doorlooptijden dan binnen Europa.
• Controleer of etiketten aan de Braziliaanse regelgeving voldoen.
• Zorg dat contracten duidelijke afspraken bevatten over Incoterms en verantwoordelijkheden.

Door vooraf de juiste keuzes te maken, voorkom je onnodige vertragingen en extra kosten.

Nuttige andere blogs